Profesjonalne, komercyjne programy określają standardy w danej dziedzinie. Oferują najwięcej funkcji, mają bardzo duże możliwości i sporo kosztują. Są pożądane przez wszystkich, bez względu na to, czy dany użytkownik wykorzystuje ich możliwości czy też nie. Tymczasem, najczęściej wystarczy użyć jakiegoś zamiennika, by uzyskać ten sam rezultat. I to zupełnie za darmo!

Celem tego artykułu nie jest jednak udowadnianie, wyższości jednego programu nad innym i wywoływanie dyskusji pomiędzy zwolennikami różnych rozwiązań. Podjęliśmy próbę wyszukania i zaproponowania użytkownikowi darmowych odpowiedników różnych komercyjnych narzędzi. Staraliśmy się znaleźć aplikacje oferujące podobny, czasami ograniczony w stosunku do oryginału zestaw funkcji ale realizujących podstawowe zadania w sposób bezpłatny. W tej części przyjrzymy się programom graficznym, muzycznym i wideo. W kolejnych sprawdzimy rynek aplikacji biurowych oraz aplikacji użytkowych i narzędziowych.

Grafika

GIMPShop - próba upodobnienia sposobu obsługi GIMPA do Photoshopa Sztandarowym programem kojarzonym z obróbką grafiki jest Photoshop. Czym go zastąpić? Wśród darmowych programów najwięcej możliwości oferuje GIMP. W niektórych dziedzinach bez problemu dorównuje on swojemu komercyjnemu odpowiednikowi. Ma swoich zagorzałych zwolenników i przeciwników. Niektórzy wręcz nie dopuszczają myśli o możliwości zastąpienia Photoshopa GIMPEM. Tak naprawdę jednak, niewiele osób jest w stanie wykorzystać wszystkie możliwości nie tylko Photoshopa ale i GIMPA. Głównym mankamentem tego drugiego jest brak obsługi standardu CMYK oraz niestandardowy interfejs i sposób obsługi różniący się od programów dedykowanych Windows. Radą na to jest instalacja GIMPShopa.

To modyfikacja GIMPA mająca na celu jego przystosowanie dla użytkowników Photoshopa. GIMPShop reorganizuje na modłę Photoshopa menu, układ okien i sposób obsługi. Dla mniej wymagających przeznaczony jest Paint.NET. I choć w żadnej mierze nie można go nazwać zamiennikiem programu Adobe, to z powodzeniem wystarcza do podstawowej obróbki grafiki, jest szybki i łatwy w obsłudze.

kscape - edycja grafiki wektorowej za darmo W świecie grafiki wektorowej prym wiodą Adobe Ilustrator oraz Corel Draw. Z racji mniejszej popularności wśród użytkowników domowych, znacznie trudniej zastąpić je w pełni funkcjonalnym narzędziem. Rolę zastępcy wypełnia jednak dobrze Inkscape. Jest zgodny ze standardem SVG i wyposażony we wszystkie niezbędne narzędzia. Eksportuje dane do formatów EPS, PS czy AI. Potrafi również wektoryzować grafiki rastrowe. Inkscape można uznać za następcę innego, bezpłatnego programu do tworzenia grafiki wektorowej - SodiPodi. SodiPodi nie jest już rozwijany.

Ciekawie wygląda oferta programów do tworzenia grafiki trójwymiarowej i animacji. Takie aplikacje, jak POV-Ray, Blender, czy 3D Canvas zdobyły szerokie rzesze zwolenników i z powodzeniem zastępują 3D Studio Max, Cinema 4D czy Lightwave 3D. POV-Ray sprawdza się szczególnie przy raytracingu i pozwala generować realistyczne sceny, domeną Blendera jest modelowanie i animacja, ma on też wbudowany silnik graficzny do tworzenia gier. Z formatu POV-Ray korzysta charakteryzujący się prostą obsługą 3D Canvas. Aby zapoznać się z funkcjonowaniem tego typu programów można także skorzystać z darmowej wersji, wykorzystywanej w przemyśle filmowym aplikacji Maya Learning Edition.

Povray - możliwościa bezpłatne programy renderujące nie ustępują komercyjnym Grafikę prezentacyjną, diagramy i wykresy stworzysz za pomocą CADE. Przypominająca sposobem obsługi GIMPa Dia pozwoli dodatkowo generować proste schematy elektryczne. Programistom przyda się natomiast Serena Prototype Composer ułatwiająca tworzenie specyfikacji, weryfikowania procesów i definiowania założeń, jakie powinien spełniać projektowany program.

Najłatwiej znaleźć bezpłatną aplikację do katalogowania zdjęć. Najlepiej w tej roli sprawdza się Picasa. Po jej zainstalowaniu nie jest potrzebne żadne inne narzędzie do przeglądania i podstawowej edycji zdjęć. Jeżeli ktoś potrzebuje zapisywać zrzuty ekranowe może skorzystać dla przykładu z przeglądarki grafiki FastStone Image Viewer czy bezpłatnego do użytku domowego, szybkiego i prostego w obsłudze IrfanView.

Muzyka

Nagrywanie, edycja i miksowanie dźwięku to domena ACID Xpress 7. Program bazuje na kilkutaktowych pętlach dźwięku, które można ze sobą łączyć czy miksować. Tempo i tonacja poszczególnych elementów utworu dobierana jest automatycznie. Bezpłatna wersja ma ograniczenie do 10 ścieżek, nie pozwala też na przykład na indywidualną modyfikację efektów. Możliwości programu są jednak i tak imponujące. Do produktu można dodatkowo pobrać pokaźnych rozmiarów bibliotekę próbek.

ACID Xpress - wygląda groźnie ale łatwo się go nauczyćDarmowy do użytku domowego jest Krystal Audio Engine. Obsługuje 16 ścieżek, a modułowa budowa ułatwia jego obsługę. Programem można się posłużyć do nagrywania dźwięku i miksowania, potrafi spełniać funkcję sekwencera.

W nagrywaniu, edycji i rekodowaniu dźwięku sprawdzi się Audacity. Obsługuje między innymi takie formaty jak MP3, WAV, AIFF czy Ogg Vorbis. Ma wbudowany edytor amplitudy, umożliwia dodawanie efektów, normalizację i redukcję szumu.

Podobne funkcje oferuje Power Sound Editor. Za jego pomocą zgrasz dźwięk z płyty, nagrasz z mikrofonu i karty dźwiękowej, zarejestrujesz utwory odtwarzane przez Windows Media Playera, RealPlayera czy internetowe rozgłośnie radiowe. Wytniesz, skopiujesz i zmiksujesz poszczególne fragmenty i dodasz do nich różne efekty. Gotowy plik, z poziomu programu umieścisz na płycie.

ZynAddSubFX - jak każdy program do tworzenia muzyki wymaga wprawyPopularny tracker (program wykorzystujący do komponowania zapis nutowy i opis efektów) to na przykład MadTracker. Dystrybuowany jest z zestawem efektów (zgodny ze standardem VST), ponad 70 próbek i wieloma przykładowymi utworami. Obsługuje standard sterowników ASIO i protokół ReWire.

Muzykę można też tworzyć za pomocą syntezatora ZynAddSubFX. Obsługuje wiele instrumentów, umożliwia dodawanie własnych. Współpracuje z sekwencerami. Oferuje zaawansowane funkcje syntezy oraz paletę różnych efektów.